Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Dạy con trẻ ứng xử với lời chê bai, người trẻ và nỗi sợ bị đánh giá và thiện chí trong cách ứng xử.
Dạy con trẻ ứng xử với lời chê bai
Lời khen hay lời chê đều là những phản hồi quen thuộc trong cuộc sống. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ – khi nhận thức và cảm xúc chưa đủ vững vàng – một lời chê bai dù vô tình cũng có thể để lại tổn thương tâm lý sâu sắc. Nhiều trẻ từng bị chê bai về ngoại hình, khả năng học tập hay tính cách và dần mất đi sự tự tin, thậm chí từ bỏ điều mình yêu thích. Chị N.T.M chia sẻ: “Con tôi rất thích vẽ nhưng kể từ khi bị bạn chê bai, cháu không còn vẽ nữa. Sau này tôi mới hiểu rằng con không cần sự an ủi mà cần được thông cảm và được tin rằng con sẽ làm tốt hơn”.
Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ dưới 12 tuổi thường khó phân biệt đâu là góp ý chân thành, đâu là sự chế giễu. Vì vậy, cha mẹ cần đồng hành, giúp con hiểu giá trị bản thân không nằm trong lời khen hay chê của người khác. Thạc sĩ Trần Hương Thảo cho biết: “Nếu lời chê là đúng, con có thể tìm cách cải thiện. Nhưng nếu đó chỉ là sự công kích cá nhân thì con cần biết bảo vệ bản thân bằng những tiêu chuẩn đúng – sai rõ ràng”.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng lời chê bai đôi khi xuất phát từ chính cha mẹ. Những câu nói như “Con hậu đậu quá” hay “Sao con chẳng giống ai?” có thể khiến trẻ tin rằng mình kém cỏi và không có giá trị. Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Phượng: “Nếu cha mẹ thường xuyên chê bai, so sánh hoặc sử dụng bạo lực ngôn từ với con thì trẻ sẽ trở nên tiêu cực và mất niềm tin vào bản thân”.
Trong thời đại số, những lời chê bai còn xuất hiện trên mạng xã hội, khiến nhiều trẻ hoang mang và tự ti. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là sự kết nối giữa cha mẹ và con cái để trẻ cảm thấy được lắng nghe, thấu hiểu và có đủ bản lĩnh trước những đánh giá tiêu cực.
Clip Dạy con trẻ ứng xử với lời chê bai: https://youtu.be/NnTp_qtQH5k?si=lisZlTKu9ewa2CN_
Người trẻ và nỗi sợ bị đánh giá
Nhiều người trẻ hiện nay có năng lực, có ý tưởng nhưng lại chọn im lặng vì sợ bị đánh giá. Chỉ một ý kiến khác biệt trên mạng xã hội cũng có thể nhận về hàng loạt bình luận trái chiều, khiến nhiều người dần thu mình lại để cảm thấy an toàn hơn. Anh Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ: “Đôi khi tôi sợ quan điểm của mình sai nên không dám nói. Có lúc tôi thấy suy nghĩ của mình khác số đông nên càng ngại bày tỏ”. Chị Nguyễn Gia Bảo Ngọc kể lại: “Có lần trong giờ học Văn, tôi có câu trả lời nhưng không dám phát biểu vì sợ không đủ thuyết phục. Sau đó, đáp án của cô lại trùng với suy nghĩ của tôi. Tôi rất tiếc vì mình đã không đủ dũng cảm để nói ra”.
Theo các chuyên gia, mạng xã hội đã khiến nỗi sợ bị đánh giá trở nên lớn hơn khi mọi phát ngôn đều bị “định lượng” bằng lượt thích, bình luận và chia sẻ. PGS.TS Lê Thị Ngọc Diệp nhận định: “Người trẻ hiện nay lo sợ bị đánh giá, bị phê phán hay bị gắn nhãn nên nhiều người chọn cách im lặng để tạo cảm giác an toàn cho mình”.
Nỗi sợ bị đánh giá không chỉ khiến người trẻ ngại phát biểu ý kiến mà còn khiến họ dần mất đi sự tự tin, ngại thử sức và ngại khác biệt. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không phải là làm hài lòng tất cả mọi người mà là học cách lắng nghe, chọn lọc và giữ vững giá trị của bản thân.
Clip Người trẻ và nỗi sợ bị đánh giá: https://youtu.be/TGtOc5IsmJ4?si=UqoAcwUFcj5P-Fjv
Thiện chí trong cách ứng xử
Trong cuộc sống, không phải lúc nào những khác biệt trong suy nghĩ hay cách hành xử cũng được giải quyết bằng sự bình tĩnh và thiện chí. Có những lúc chỉ vì một lời nói thiếu kiềm chế mà một mâu thuẫn nhỏ lại trở thành xung đột lớn. Chị N.H.X.N chia sẻ về trải nghiệm tại nơi làm việc: “Tôi rất tự ái và tổn thương khi bị đồng nghiệp phản bác bằng những lời khó nghe. Nhưng tôi chọn im lặng vì không muốn biến buổi thảo luận thành cuộc đấu khẩu”.
Theo các chuyên gia, thiện chí trong ứng xử không nằm ở việc ai thắng ai thua mà ở cách mỗi người đối diện với sự khác biệt bằng sự bình tĩnh và tôn trọng. Chị Trang Ngọc Phụng cho biết: “Trong mọi tình huống, tôi luôn chọn cách nói chuyện nhẹ nhàng hơn với đối phương vì đó là cách giải quyết xung đột hiệu quả nhất”.
GS.TSKH Trần Ngọc Thêm nhấn mạnh: “Người Việt Nam có thế mạnh trong giao tiếp. Hãy giữ sự tế nhị, khéo léo và tôn trọng người khác nhưng đồng thời cũng cần có chính kiến riêng”. Theo các chuyên gia, một người có bản lĩnh không phải là người luôn tìm cách thắng trong mọi cuộc tranh luận mà là người biết lắng nghe, biết giữ sự tôn trọng trong giao tiếp nhưng vẫn bảo vệ được quan điểm cá nhân. Thiện chí trong ứng xử không có nghĩa là im lặng trước điều sai trái mà là biết lựa chọn cách thể hiện phù hợp để không làm tổn thương người khác và góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, tích cực hơn.
Clip Thiện chí trong cách ứng xử: https://youtu.be/Hoa57vb394c?si=GRctvzZ7D_J8WYPt
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
Vanhoadautu.vn