Bỏ qua nội dungTuần này, Lời Cảnh Báo tiếp tục cập nhật những vấn đề thời sự được dư luận đặc biệt quan tâm, trong đó có Cẩn trọng với ‘hàng rào điện tử’ trong nhà, Nguy hiểm khi học sinh ‘bắt trend’ trên đường.
Cẩn trọng với ‘hàng rào điện tử’ trong nhà
Camera an ninh, chuông cửa thông minh hay khóa cửa kết nối Internet đang trở thành những thiết bị quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Được lắp đặt với mong muốn bảo vệ tài sản, giám sát con nhỏ và mang lại sự tiện nghi, thế nhưng chỉ vì một mật khẩu đơn giản hay thiết bị không được cập nhật bảo mật, chính những “hàng rào điện tử” này lại biến thành công cụ để kẻ xa lạ theo dõi mọi sinh hoạt riêng tư của gia chủ.
Mới đây, một người phụ nữ tại TP.HCM đã rơi vào tình cảnh bàng hoàng khi nhận được đoạn video do bạn bè gửi qua mạng xã hội. Điều khiến chị lặng người là những hình ảnh trong video lại chính là cảnh sinh hoạt riêng tư của gia đình mình, được ghi lại từ chiếc camera gia đình vốn được lắp đặt để theo dõi con nhỏ.
“Tôi thật sự rất hoảng vì camera lắp để theo dõi con nhưng lại bị người lạ truy cập. Sau khi kiểm tra, tôi mới phát hiện mình vẫn dùng mật khẩu mặc định của nhà sản xuất và chưa từng cập nhật lại thiết bị. Nếu không phát hiện kịp thời, tôi không biết hậu quả sẽ còn đi đến đâu nữa” – Nạn nhân chia sẻ.
Đáng lo ngại, đây không phải là trường hợp cá biệt. Thời gian qua, hàng loạt vụ việc camera gia đình bị xâm nhập trái phép đã bị phanh phui. Những hình ảnh, video riêng tư không chỉ bị phát tán công khai trên các nền tảng mạng xã hội hay diễn đàn ngầm, mà còn bị các đối tượng xấu lợi dụng để tống tiền, đe dọa nạn nhân.
Theo chuyên gia an ninh mạng – thạc sĩ Dương Trọng Khang, việc các thiết bị nhà thông minh (Smart Home) dễ dàng bị chiếm quyền kiểm soát xuất phát từ cả thói quen người dùng lẫn thiết kế của nhà sản xuất.
Khi xuất xưởng, các nhà sản xuất luôn để một mật khẩu mặc định để người dùng dễ dàng khôi phục cài đặt gốc khi quên. Tuy nhiên, đa số người dùng sau khi mua về hoặc được thợ lắp đặt xong thường bỏ qua bước đổi mật khẩu. Kẻ xấu có thể dễ dàng dùng các công cụ quét tự động để dò ra các thiết bị này và truy cập trái phép.
Các thiết bị thông minh hiện nay đều chạy trên nền tảng công nghệ IP, cho phép truyền nhận dữ liệu qua Internet. Tuy nhiên, để tối ưu giá thành, nhiều nhà sản xuất đã tinh gọn tính năng bảo mật (security). Cho phép truyền dữ liệu ra ngoài nhưng không kiểm soát chặt chẽ luồng truy cập vào; thiếu tính năng tường lửa (Firewall) để tự bảo vệ trước các cuộc tấn công; không có cơ chế chống quét mật khẩu (Anti-password brute force).
Không chỉ xâm phạm quyền riêng tư, khi chiếm được quyền kiểm soát “mắt thần”, kẻ xấu còn có thể theo dõi thói quen sinh hoạt, xác định chính xác thời điểm gia chủ đi làm, đi du lịch hoặc vắng nhà trong thời gian dài để thực hiện hành vi trộm cắp tài sản hoặc các hoạt động phạm pháp khác.
Các cuộc tấn công mạng hiện nay không còn chỉ nhắm vào các doanh nghiệp hay tổ chức lớn, mà các hộ gia đình với hệ thống bảo vệ sơ sài đang trở thành “mồi ngon” dễ bị khai thác nhất. Để biến thiết bị thông minh thành lá chắn an toàn thay vì cánh cửa mở cho tin tặc, người dùng cần thực hiện ngay các nguyên tắc sau: Thay đổi mật khẩu mặc định ngay lập tức, tạo mật khẩu mạnh (bao gồm chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt) ngay sau khi hoàn tất lắp đặt. Lựa chọn sản phẩm từ thương hiệu uy tín, ưu tiên các thiết bị có tích hợp tính năng bảo mật nâng cao (Firewall, mã hóa dữ liệu), có chính sách cập nhật phần mềm và vá lỗi định kỳ. Thường xuyên cập nhật Firmware, luôn cập nhật phiên bản phần mềm mới nhất cho thiết bị để vá các lỗ hổng bảo mật vừa được phát hiện. Bảo vệ mạng Wi-Fi gia đình, chỉ kết nối thiết bị thông minh với mạng Wi-Fi an toàn, thiết lập mật khẩu Wi-Fi mạnh và nên tách biệt mạng Wi-Fi dành cho thiết bị với mạng sinh hoạt chung nếu có thể.
Công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị tiện ích khi đi kèm với ý thức bảo vệ an toàn thông tin cá nhân. Đừng để sự chủ quan hôm nay trở thành mối nguy hiểm đe dọa sự riêng tư và an toàn của cả gia đình trong tương lai.
Nguy hiểm khi học sinh ‘bắt trend’ trên đường
Trong thời đại số, mạng xã hội không chỉ là nơi kết nối mà còn là môi trường lan truyền nhanh chóng các trào lưu trong giới trẻ. Thế nhưng, bên cạnh những nội dung sáng tạo, tích cực, không ít trào lưu (trend) nguy hiểm đang âm thầm bùng nổ, thu hút sự tò mò và bắt chước của học sinh, thanh thiếu niên.
Đáng lo ngại, nhiều em đã mang những thử thách điều lĩnh này ra trực tiếp các tuyến đường giao thông, chấp nhận đánh đổi an toàn tính mạng của bản thân và người khác chỉ để đổi lấy vài giây “nổi tiếng” trên màn hình phẳng.
Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện hàng loạt video ghi lại hành vi liều lĩnh: nhóm học sinh tụ tập đứng sát mép đường, đợi xe tải hay xe khách tiến đến rồi bất ngờ vẫy xe, thậm chí lao thẳng ra trước đầu xe đang lưu thông để quay video “bắt trend”.
“Em thấy đây là hiện tượng cực kỳ nguy hiểm. Các bác tài thường di chuyển với tốc độ rất nhanh, chỉ cần không xử lý kịp là có thể gây ra án mạng ngay lập tức” – Một học sinh bức xúc chia sẻ.
Dưới góc độ tâm lý học hành vi, các thử thách mạo hiểm này đang đánh trúng vào tâm lý muốn tự khẳng định bản thân và nhu cầu tìm kiếm sự chú ý của lứa tuổi mới lớn. Ở độ tuổi này, các em chưa có sự nhận thức chín chắn, dễ rơi vào hiệu ứng đám đông và xem lượt thích, lượt tương tác ảo như thước đo giá trị cá nhân. Khi thấy những video mạo hiểm nhận được vô số lượt tương tác, bộ não bị kích thích và vô thức xem nhẹ các rủi ro thực tế ngoài đời thực.
Theo số liệu từ Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, phần lớn các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan đến người đi bộ và học sinh đều xảy ra tại các tuyến đường có tốc độ lưu thông cao. Việc học sinh tự ý nhảy xuống lòng đường quay clip đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào “vùng chết”.
Chuyên gia tâm lý – Thạc sĩ Phạm Văn Quyền chỉ ra hàng loạt hệ lụy trực tiếp. Thứ nhất, đe dọa trực tiếp tính mạng, ô tô, đặc biệt là xe tải, có trọng lượng và quán tính cực lớn. Khi gặp sự cố bất ngờ, khoảng cách phanh ma sát không thể giúp xe dừng lại ngay tức thì. Thứ hai, gây gánh nặng cho tài xế và gia đình, hành vi này tạo ra áp lực tâm lý khủng thắm cho đội ngũ tài xế. Trường hợp xảy ra va chạm, gia đình học sinh không chỉ chịu mất mát về người mà còn phải gánh chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại tài sản. Thứ ba, nguy cơ tai nạn dây chuyền, để né tránh người lao ra đường, các phương tiện buộc phải phanh gấp hoặc đánh lái đột ngột, dễ dẫn đến lật xe, đâm vào dải phân cách hoặc gây va chạm liên hoàn cho các xe phía sau.
Giải pháp căn cơ để ngăn chặn tận gốc các trào lưu độc hại trên đường không chỉ nằm ở việc xử lý vi phạm, mà đòi hỏi sự chung tay đồng bộ từ gia đình, nhà trường và xã hội. Gia đình đồng hành và định hướng, cha mẹ cần quan tâm, quan sát biểu hiện của con trẻ khi sử dụng mạng xã hội; định hướng con tiếp cận các nội dung văn minh, tích cực và trang bị kiến thức nhận diện nguy hiểm từ sớm. Nhà trường nâng cao giáo dục kỹ năng, đưa các chương trình giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng lọc thông tin (phân biệt tốt – xấu, thật – giả trên không gian mạng) và phổ biến kiến thức an toàn giao thông vào giờ sinh hoạt. Bản thân người trẻ cần tỉnh táo, mỗi học sinh cần ghi nhớ rằng: Không có một lượt xem hay lượt yêu thích nào trên mạng xã hội đáng giá bằng sức khỏe, tính mạng của bản thân và sự an toàn của cộng đồng.
Mạng xã hội là công cụ tuyệt vời để kết nối và sáng tạo, nhưng sẽ trở thành “bẫy tử thần” nếu bị sử dụng thiếu kiểm soát. Hãy kiên quyết nói “Không” với các trào lưu mạo hiểm nguy hiểm, trước khi những vài giây nông nổi biến thành hối hận suốt đời.
Lời Cảnh Báo là một chương trình thời sự, phản ánh những vấn đề đang được xã hội quan tâm, cung cấp cho người dân nhiều kiến thức bổ ích về các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống như: kinh tế, sức khỏe, giáo dục, an ninh trật tự, xã hội… Chương trình được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.
Vanhoadautu.vn
