Bỏ qua nội dungCâu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Im lặng và nguy cơ ảnh hưởng đến hạnh phúc hôn nhân; Tự học – Lợi thế cạnh tranh của người trẻ; Cảm xúc bị ảnh hưởng do lạm dụng trợ lý ảo.
Im lặng và nguy cơ ảnh hưởng đến hạnh phúc hôn nhân
Trong đời sống hôn nhân, giao tiếp luôn được xem là sợi dây gắn kết giúp hai người thấu hiểu và đồng hành cùng nhau. Thế nhưng, không ít cặp đôi lại lựa chọn cách im lặng mỗi khi xảy ra mâu thuẫn hay chịu áp lực cuộc sống. Ban đầu, sự im lặng có thể chỉ là giải pháp tạm thời để né tránh tranh cãi, nhưng nếu kéo dài, nó sẽ biến thành bức tường khoảng cách, khiến những yêu thương dần bị che lấp bởi sự lạnh nhạt và hiểu lầm. Nhiều người thường lầm tưởng im lặng chỉ xảy ra khi hai người không còn nói chuyện với nhau. Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý chỉ ra rằng, nguy hiểm nhất chính là sự im lặng về mặt cảm xúc.
Hai vợ chồng vẫn nói chuyện hàng ngày nhưng nội dung chỉ xoay quanh tiền bạc, cơm áo gạo tiền hay việc đưa đón con cái. Mọi suy nghĩ, tâm tư hay cảm xúc cá nhân hoàn toàn bị gạt sang một bên. Thay vì ngồi lại tháo gỡ xung đột, cả hai chủ động lảng tránh vấn đề, coi như không có chuyện gì xảy ra để duy trì sự bình yên giả tạo. Không còn những câu hỏi han về cảm xúc hay trải nghiệm trong ngày của đối phương. Cả hai tìm kiếm sự sẻ chia từ bạn bè, công việc hoặc các mối quan hệ bên ngoài thay vì tìm đến người bạn đời của mình.
“Khi đối phương im lặng, tôi cảm thấy rất khó chịu và tủi thân. Tôi rơi vào trạng thái suy nghĩ tiêu cực, tự hỏi mình đã làm sai điều gì hay tại sao họ lại đối xử với mình như vậy. Cuối cùng, tôi cũng chọn cách im lặng đáp trả” – chia sẻ từ một người trong cuộc.
Sự im lặng kéo dài không làm cho mâu thuẫn tự biến mất mà ngược lại, nó tạo ra những “độc tố” bào mòn mối quan hệ từ bên trong. Khi không được giải đáp thẳng thắn, mỗi người sẽ tự suy diễn theo góc nhìn tiêu cực của bản thân. Sự thiếu kết nối kéo dài đẩy cả hai vào cảm giác bị bỏ rơi, không được tôn trọng, lâu dần dẫn đến nguy cơ ly thân hoặc ly hôn.
Bầu không khí lạnh nhạt, căng thẳng trong gia đình là môi trường bất lợi cho sự phát triển của trẻ. Dù không được nói ra, trẻ em vẫn rất nhạy cảm và dễ nhận biết sự khoảng cách giữa cha mẹ. Những tổn thương tâm lý này có thể kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng xây dựng các mối quan hệ thân mật của trẻ khi trưởng thành.
Hôn nhân không tránh khỏi những lúc sóng gió hay những khoảng lặng cần thiết để cân bằng cảm xúc. Tuy nhiên, khoảng lặng chỉ thực sự có giá trị khi nó được dùng để lắng nghe bản thân và thấu hiểu đối phương, chứ không phải để trừng phạt hay né tránh.
Để phá vỡ băng giá và khôi phục giao tiếp trong gia đình, thạc sĩ Quang Thị Mộng Chi lưu ý các cặp vợ chồng: “Thứ nhất, một câu hỏi han đơn giản đúng lúc hay sự cởi mở chia sẻ về cảm xúc cá nhân có thể xua tan những hiểu lầm tích tụ lâu ngày. Thứ hai, tạo không gian an toàn để đối phương cởi mở bày tỏ quan điểm mà không sợ bị phán xét hay chỉ trích. Thứ ba, sự trò chuyện cởi mở giữa cha mẹ không chỉ tháo gỡ xung đột vợ chồng mà còn là mô hình chuẩn mực giúp con cái học cách bày tỏ, chia sẻ khó khăn khi bước vào giai đoạn trưởng thành. Một gia đình hạnh phúc trọn vẹn không chỉ cần sự hiện diện của hai người dưới một mái nhà, mà đòi hỏi dòng chảy giao tiếp và cảm xúc phải luôn được duy trì. Hãy chủ động bước qua sự im lặng, dùng sự chân thành và lắng nghe để giữ gìn tổ ấm trước khi quá muộn”.
Tự học – Lợi thế cạnh tranh của người trẻ
Bước vào kỷ nguyên số với sự bùng nổ mạnh mẽ của công nghệ và Trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường lao động đang chứng kiến những biến động chưa từng có. Hàng loạt ngành nghề cũ dần biến mất, nhường chỗ cho những vị trí công việc mới xuất hiện chỉ trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh đó, tấm bằng đại học hay lượng kiến thức tích lũy trên ghế nhà trường không còn là “tấm vé bảo chứng” cho một sự nghiệp thành công. Yếu tố cốt lõi giúp người trẻ – đặc biệt là sinh viên sắp ra trường – vững vàng thích ứng và bứt phá chính là “năng lực tự học”.
Kiến thức giảng đường chỉ đóng vai trò là nền tảng ban đầu, trong khi thực tế cuộc sống và công nghệ lại biến đổi từng ngày. Năng lực tự đào sâu nghiên cứu chính là yếu tố quyết định giúp lao động trẻ không bị tụt hậu.
Theo chia sẻ từ các bạn trẻ và chuyên gia, tự học mang lại những giá trị vượt trội như: Tự học giúp người học lọc ra trọng tâm, tự phát hiện những lỗ hổng kiến thức để bù đắp kịp thời thay vì học dàn trải. Việc tự tìm giải pháp cho các vấn đề khó giúp hình thành tư duy phản biện, khả năng xử lý tình huống linh hoạt. Giữa một thị trường lao động khốc liệt, nhân sự có tinh thần tự học luôn thể hiện sự chủ động và vượt trội hơn so với mặt bằng chung.
“Trường học dạy kiến thức rất nhiều nhưng không thể gom hết ý chính cho từng cá nhân. Tự học ở nhà giúp tôi biết mình đang yếu ở đâu, cần nạp thêm điều gì và rèn luyện tư duy logic để giải quyết những bài toán khó mà nhiều người khác bỏ cuộc” – một sinh viên chia sẻ.
Mặc dù vai trò của giảng viên đại học hiện đại đã chuyển từ “người truyền thụ” sang “người định hướng”, một bộ phận không nhỏ sinh viên hiện nay vẫn duy trì lối học thụ động: thầy cô cho gì học nấy, chép gì thuộc nấy.
Khi đối mặt với các bài tập nghiên cứu lớn, nhiều bạn chọn cách xử lý hời hợt, ngại đọc các tài liệu chuyên ngành bằng ngoại ngữ. Do quen được gia đình và nhà trường bao bọc, sắp đặt từ nhỏ, nhiều bạn trẻ thiếu bản lĩnh dấn thân, sợ thất bại và ngại bước ra khỏi vùng an toàn. Sống trong thời đại tràn ngập thông tin trên mạng xã hội khiến giới trẻ dễ mất phương hướng, không biết lọc đâu là tri thức có giá trị cho bản thân.
Thạc sĩ Phạm Văn Quyền cảnh báo: Trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa có thể nhanh chóng thay thế những lao động chỉ biết làm việc theo lối mòn. Nếu không tự nâng cấp và làm mới bản thân từng ngày, nguy cơ bị đào thải khỏi thị trường làm việc là điều khó tránh khỏi.
Các nhà tuyển dụng hiện đại đánh giá rất cao tinh thần học hỏi liên tục (Lifelong Learning) hơn là một bảng điểm đẹp nhưng thiếu tính thực chiến. Để biến tự học thành “vũ khí” nâng tầm bản thân, người trẻ cần chủ động thay đổi: Thứ nhất, chuyển từ “học thụ động” sang “chủ động tìm kiếm”, tự học không chỉ dừng lại ở việc đọc thêm vài cuốn sách, mà là kỹ năng phân tích, chọn lọc thông tin, tự đặt câu hỏi và tìm lời giải cho các vấn đề thực tiễn. Thứ hai, nâng cao kỹ năng mềm và Ngoại ngữ, xóa bỏ rào cản ngôn ngữ để tiếp cận với nguồn tri thức tiên tiến nhất của thế giới. Thứ ba, xem việc học là một hành trình suốt đời, coi mỗi thử thách hay thất bại là một bài học kinh nghiệm để tích lũy bản lĩnh và tự làm mới chính mình.
Người thành công không phải là người biết tất cả, mà là người không bao giờ ngừng học hỏi. Biến tự học thành một phong cách sống chính là con đường ngắn nhất và bền vững nhất để người trẻ khẳng định giá trị bản thân, tự tin làm chủ tương lai trong một thế giới không ngừng biến động.
Cảm xúc bị ảnh hưởng do lạm dụng trợ lý ảo
Trong thời đại công nghệ phát triển vượt bậc, các trợ lý ảo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành người bạn đồng hành quen thuộc của nhiều người từ học tập, công việc đến đời sống thường nhật. Chỉ với vài dòng lệnh đơn giản, người dùng không chỉ tìm kiếm thông tin hay giải quyết bài toán khó mà còn có thể giãi bày tâm sự.
Thế nhưng, đằng sau sự tiện lợi ấy là một nguy cơ tiềm ẩn: Việc quá phụ thuộc vào AI để trò chuyện, giải tỏa nỗi niềm hay đưa ra quyết định đang khiến nhiều người dần đánh mất khả năng lắng nghe, đồng cảm và kết nối trực tiếp với xã hội. Không thể phủ nhận AI giúp tiết kiệm thời gian và tối ưu hóa hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều người dành thời gian tâm sự với trợ lý ảo nhiều hơn là chia sẻ với người thân, bạn bè.
Sở dĩ AI dễ dàng “quyến rũ” tâm lý con người là nhờ khả năng phản hồi tức thì, ngôn từ luôn nhẹ nhàng, tích cực và hoàn toàn không phán xét. Sự tiếp đón vô điều kiện này tạo ra một không gian an toàn giả lập, khiến nhiều người cảm thấy giao tiếp với máy tính dễ chịu hơn hẳn các tương tác phức tạp ngoài đời thực.
“Cái gì tôi cũng hỏi được và AI đưa ra giải pháp rất cụ thể. Tôi thiết lập nó như một người bạn thân. Những việc không tiện chia sẻ với người khác, tôi đều thoải mái nói với nó” – một người dùng trợ lý ảo chia sẻ.
Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cảnh báo rằng phản hồi từ AI chỉ là sự mô phỏng cảm xúc được lập trình bởi thuật toán, hoàn toàn thiếu đi sự đồng cảm chân thật giữa người với người. Khi quá tin tưởng và dựa dẫm vào câu trả lời của AI mà thiếu đi sự phản biện, nhìn nhận lại bản thân, con người rất dễ rơi vào bẫy lệ thuộc. Người dùng dần mất khả năng tự gọi tên và nhận diện cảm xúc của chính mình, không biết bản thân thực sự muốn gì nếu không có sự “gợi ý” từ máy móc. Thói quen giao tiếp ảo làm suy giảm kỹ năng ứng xử, lắng nghe và chia sẻ trong đời thực, đẩy người dùng vào sự cô lập. Việc thiếu hụt các kết nối thực tế kéo dài là nhân tố hàng đầu gia tăng rủi ro suy nhược thần kinh, cô đơn mãn tính và trầm cảm.
Cảm xúc con người không được tạo nên từ những thuật toán hay dòng lệnh, mà được nuôi dưỡng qua từng cuộc trò chuyện, sự quan tâm và trải nghiệm thực tế. Để không bị AI dẫn dắt hay chìm đắm trong những cảm xúc ảo tưởng, mỗi cá nhân cần thiết lập lại ranh giới sử dụng.
Khi gặp rắc rối cảm xúc, hãy dành khoảng lặng để tự suy ngẫm, học cách nhận diện và gọi tên chính xác cảm xúc của bản thân thay vì lập tức tìm kiếm câu trả lời từ AI. Chủ động kết nối và nuôi dưỡng tình cảm theo thứ tự ưu tiên: Gia đình, Bạn bè, Đồng nghiệp và các mối quan hệ xã hội. Tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện giúp tìm lại sự ấm áp, đồng cảm chân thành thông qua sự sẻ chia trực tiếp giữa người với người.
Trợ lý ảo AI là một công cụ tuyệt vời để nâng cao hiệu suất công việc và hỗ trợ cuộc sống, nhưng tuyệt đối không thể thay thế cho sự đồng hành, thấu hiểu từ những mối quan hệ thực. Hãy làm chủ công nghệ một cách thông minh, dùng AI để hỗ trợ tư duy chứ đừng để thuật toán điều khiển cảm xúc và làm nguội lạnh những kết nối ấm áp ngoài đời thực.
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
Vanhoadautu.vn
